Schengen kalış süresi hesaplama (90/180 kuralı)

Schengen Sınırlar Kodu (Tüzük (AB) 2016/399) m.6/1(a) kısa süreli kalışı şöyle tanımlıyor: herhangi bir 180 günlük dönemde toplam 90 günü aşmayan kalış. Aynı tanım Vize Kodu m.1/1'de de geçiyor ve vizenizin üzerinde yazan süreden bağımsız: çok girişli bir vizeniz bir yıl geçerli olsa bile o yıl içinde kalabileceğiniz süre bu kuralla sınırlı.

Hesabın çalışma biçimi tek cümlede özetlenebiliyor: bugünden geriye 180 gün sayın, o aralıkta Schengen alanında geçirdiğiniz günleri toplayın. Toplam 90'ı aşıyorsa kural ihlal edilmiş demektir. Pencere kayan olduğu için her yeni gün, 180 gün önceki bir günü de dışarı atıyor — yani hakkınız bir anda değil, gün gün geri geliyor.

Bu yüzden "kalan gün" ile "üst üste kalınabilecek gün" aynı sayı değil ve panel ikisini ayrı ayrı gösteriyor. Pencerede az günü kalmış biri, kaldığı her gün eski bir kalış günü pencereden düştüğü için üst üste çok daha uzun kalabiliyor; tersi de mümkün. Tek bir sayı yazan bir araç, bu iki sorudan birine sessizce yanlış cevap verirdi.

Kural sık sık "her altı ayda 90 gün" diye aktarılıyor. Bu yanlış ve yanlışın bedelini kullanıcı ödüyor. "Altı ay" sabit bir takvim dönemi olsaydı, 1 Ocak'tan 31 Mart'a kadar 90 gün kalan biri 1 Temmuz'da sıfırdan 90 gün daha hak kazanırdı.

Kayan pencerede kazanmıyor. 1 Temmuz'da geriye bakılan 180 gün, Ocak–Mart'ın büyük kısmını hâlâ içeriyor; o günler henüz düşmemiş oluyor. Sabit dönem varsayımıyla seyahat eden kişi, kendini kurala uyuyor sanırken sınırda ihlal durumunda buluyor.

Doğrusu şu: hakkınız, en eski kalış gününüz pencereden çıktıkça açılıyor. 90 günü kesintisiz kullanan biri 90 gün değil, ilk giriş gününden 180 gün sonra yeniden girebiliyor. 19 Ağustos 2026 günü 90. gününü tamamlamış biri için bu tarih 18 Kasım 2026 olurdu.

Giriş ve çıkış günü ikisi de tam gün sayılır. Bir günün herhangi bir anında Schengen alanında bulunmak o günü saydırıyor: 1 Mart'ta girip 3 Mart'ta çıkan biri 2 değil 3 gün kullanmış oluyor. Sabah uçağıyla çıkmak günü yarım saymıyor.

Alan bir ülke değil, bütün Schengen alanı. Ülkeler arasında geçiş yeni bir sayaç başlatmıyor; günler tek bir toplamda birleşiyor. Bugün 29 ülke bu alanın parçası ve hangi ülkeden girdiğinizin hesap üzerinde etkisi yok. Hangi ülkeye başvuracağınız ise ayrı bir soru; cevabı ana varış ülkeniz (Vize Kodu m.5) ve yetki alanı sorgusu orada.

Uzun süreli vize (D) ya da oturma izniyle geçirilen günler bu hesaba girmez. 90/180 yalnız kısa süreli (C tipi) kalışlar için. Bir üye ülkenin ulusal oturma izniyle geçirdiğiniz süre kısa süreli hakkınızı tüketmiyor — ama o iznin kendi kuralları var ve bu araç onları hesaplamıyor.

Vizenin geçerlilik süresi ile kalış süresi de aynı şey değil. Vize etiketinde "duration of stay" alanında yazan gün sayısı, o vizeyle kalabileceğiniz azami süre; 90/180 ise onun üstündeki genel sınır. Vizeniz 90 gün yazsa bile penceredeki hakkınız doluysa giremiyorsunuz.

Cevap tek cümlede: vizenin geçerlilik süresi ne olursa olsun kalış sınırı değişmiyor. Bir yıllık, üç yıllık ya da beş yıllık çok girişli bir vizeyle de herhangi bir 180 günlük dönemde en fazla 90 gün kalabiliyorsunuz. Beş yıllık vize beş yıl kalma hakkı değil, beş yıl boyunca yeniden başvurmadan girme hakkı veriyor.

Karışıklık vize etiketindeki iki ayrı alandan doğuyor. Geçerlilik süresi ("valid from … until …") vizeyi ne zamana kadar kullanabileceğinizi, kalış süresi ("duration of stay") o vizeyle kalabileceğiniz azami gün sayısını gösteriyor. Çok girişli vize birincisini uzatıyor, ikincisine dokunmuyor — yani ne sıklıkla girebileceğinizi belirliyor, ne kadar kalacağınızı değil.

Pratikte bu şu demek: beş yıllık vizeyle o beş yıl boyunca defalarca girip çıkabilirsiniz, ama her girişte geriye 180 gün sayılıyor. O pencerede 90 günü doldurmuşsanız vizeniz yıllarca geçerli olsa bile giremiyorsunuz; sınır görevlisinin baktığı sayı vizenin bitiş tarihi değil, penceredeki kalan gününüz. Yukarıdaki hesaplayıcı o sayıyı kendi giriş-çıkış tarihlerinizden çıkarıyor.

Aşım, sınırda tespit edildiğinde giriş reddi, para cezası, sınır dışı işlemi ve — süresine ve ülkenin uygulamasına göre — giriş yasağı ile sonuçlanabiliyor. Yaptırımın türü ve süresi tek bir AB kuralıyla belirlenmiyor; her üye ülkenin kendi ulusal mevzuatına bağlı. Bu yüzden bu sayfa "şu kadar gün aşarsanız şu ceza" diye bir tablo yayımlamıyor: doğrulanamayan bir tablo, aşımı hafif göstermekten daha kötü bir şey yapardı — yanlış bir kesinlik satardı.

Kalıcı olan sonuç kayıt: aşım geçmişi sonraki vize başvurularında değerlendiriliyor ve bir red sebebi olabiliyor. Konsolosluğun karar süresi zaten 15 takvim günü, incelemeli dosyalarda 45 güne kadar çıkabiliyor (Vize Kodu m.23); geçmişte aşım varsa dosya bu uzun kolda ilerliyor.

Uçuş iptali, hastalık ya da mücbir sebeple çıkamayan kişi için Vize Kodu m.33 uyarınca vize süresi uzatılabiliyor. Bu, kaldığınız ülkenin yetkili makamına süre dolmadan başvurmayı gerektiriyor; süre geçtikten sonra yapılan başvuru aşımı geri almıyor.