Vize reddi sonrası ne yapılır?

Red bir telefonla ya da sözle bildirilmez. Vize Kodu m.32/2, red kararının ve dayandığı gerekçelerin Ek VI'daki standart formla başvuru sahibine bildirilmesini zorunlu kılıyor. Aynı zorunluluk vizenin iptali ve geri alınması için de var: m.34/6 aynı formu işaret ediyor.

Form tek sayfalık ve üç şey yapıyor: hangi temsilciliğin karar verdiğini yazıyor, kararın red mi iptal mi geri alma mı olduğunu işaretliyor ve numaralı gerekçe kutularından hangi ya da hangilerinin geçerli olduğunu gösteriyor. Altında serbest metin için "ek açıklamalar" alanı var.

Kararla birlikte harcın iade edilmediğini de eklemek gerekiyor: m.16/2 vize harcının iade edilemez olduğunu söylüyor ve yalnız iki istisna tanıyor — konsolosluğun yetkisiz çıkması (m.18/2) ve başvurunun kabul edilemez bulunması (m.19/3). Reddedilen bir başvuru bu ikisinden hiçbiri değildir.

Son olarak kararın bir izi kalıyor: m.32/5, reddedilen vizeye ilişkin bilginin VIS'e (Vize Bilgi Sistemi) işlenmesini öngörüyor. Bu, sonraki başvurunun otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmiyor — aksi açıkça yazılı ve aşağıda ayrı bir bölümde.

Ek VI'daki formda 17 numaralı kutu var ve karar bunlardan bir ya da birkaçına dayanıyor. Aşağıda kutuların tamamı, formdaki sırayla. Bir alt küme seçilmedi: hangi kutunun daha sık işaretlendiğini söyleyecek bir birincil kaynak yok ve seçki yapmak, olmayan bir sıklık bilgisi ima ederdi.

1. Sahte, taklit ya da üzerinde tahrifat yapılmış bir seyahat belgesi sunuldu. Pasaportun kendisi hakkında. Vize Kodu m.32/1(a)(i)'de ayrı bir red sebebi olarak sayılıyor ve m.34/1 ile birlikte okunması gereken tek kutu: hileyle alındığı sonradan anlaşılan bir vize verildikten sonra da iptal ediliyor.
2. Planlanan kalışın amacı ve koşulları için gerekçe sunulmadı. Niçin gidileceği, orada ne yapılacağı ve nerede kalınacağı sorularının dosyada bir karşılığı bulunamamış demektir. 10 numaralı kutuyla karıştırılmamalı: burada eksik olan belgenin kendisi.
3. Kalış süresi boyunca ve menşe ya da ikamet ülkesine dönüş için — veya kabul edileceği kesin bir üçüncü ülkeye transit için — yeterli geçim aracınız olduğunun kanıtı sunulmadı. Mevcut kaynağa ilişkin. Vize Kodu m.21/5, geçim aracının kalış süresi ve amacına göre, üye devletlerin belirlediği referans tutarlar üzerinden değerlendirileceğini söylüyor — yani tek bir Schengen eşiği yok.
4. Yeterli geçim aracını hukuka uygun biçimde edinebilecek durumda olduğunuzun kanıtı sunulmadı. 3 numaralı kutudan farkı zaman: orada eldeki para, burada o parayı üretecek düzenli kaynak (gelir, iş, sponsorluk) söz konusu.
5. Yürürlükteki 180 günlük dönemde üye devletlerin ülkesinde tekdüze vize ya da sınırlı bölgesel geçerli vize ile zaten 90 gün kalmış bulunuyorsunuz. 90/180 kuralının aşılması. Bu kutu bir değerlendirme değil, bir hesap sonucudur: geçmiş giriş-çıkışlardan aritmetikle çıkar.
6. … (üye devlet belirtilir) tarafından, girişin reddi amacıyla Schengen Bilgi Sistemi'nde (SIS) kayıt girilmiş. Karar başvurunun içeriğinden değil, başka bir üye devletin sisteme girdiği kayıttan geliyor. Form hangi üye devletin kaydı olduğunu yazmak zorunda.
7. Bir ya da birden çok üye devlet sizi kamu düzeni veya iç güvenlik bakımından tehdit sayıyor. Vize Kodu m.32/1(a)(vi)'nin karşılığı. Formda hangi üye devletin bu değerlendirmeyi yaptığı yazmıyor.
8. Bir ya da birden çok üye devlet sizi, Schengen Sınırlar Kodu m.2/21'deki tanımıyla kamu sağlığı bakımından tehdit sayıyor. Tanımın kendisi Vize Kodu'nda değil, Schengen Sınırlar Kodu'nda (Tüzük (AB) 2016/399).
9. Bir ya da birden çok üye devlet sizi uluslararası ilişkileri bakımından tehdit sayıyor. 7 ve 8 ile aynı maddeden gelen üçüncü seçenek.
10. Kalışın amacı ve koşullarına ilişkin sunulan bilgi güvenilir bulunmadı. 2 numaralı kutuyla arasındaki fark burada: belge sunulmuş ama inandırıcı bulunmamış. Vize Kodu m.32/1(b), bu tür şüpheleri ayrı bir red sebebi olarak düzenliyor.
11. … konusunda yapılan beyanların güvenilirliği hakkında makul şüphe var (konsolosluk tarafından belirtilir). Formdaki tek serbest metin alanı. Bu kutu işaretlenmişse konsolosluk neyi kastettiğini yazmak durumunda; formda o boşluk boş bırakılmışsa kararın gerekçesi o ölçüde belirsiz kalmış demektir.
12. Sunulan destekleyici belgelerin gerçekliği ya da içeriklerinin doğruluğu hakkında makul şüphe var. 1 numaralı kutu pasaportla, bu kutu dosyadaki diğer belgelerle ilgili (banka dökümü, davetiye, rezervasyon, iş yazısı).
13. Vizenin süresi dolmadan üye devletlerin ülkesini terk etme niyetiniz konusunda makul şüphe var. Kamuoyunda “dönüş niyeti” diye anılan kutu. Vize Kodu m.32/1(b)'de yazılı ve bir olgu tespiti değil, bir kanaat; bu yüzden hangi unsura dayandığı yalnız formdaki ek açıklamalardan anlaşılabilir.
14. Vizeye önceden başvuramayacak durumda olduğunuzu — yani sınırda başvurmayı haklı kılan hâli — yeterince kanıtlamadınız. Yalnız sınır kapısında yapılan başvurular için. Konsolosluğa yapılan olağan bir başvuruda bu kutu işaretlenmez.
15. Planlanan havaalanı transitinin amacı ve koşulları için gerekçe sunulmadı. Havaalanı transit vizesine (A tipi) özgü. Kısa süreli kalış vizesi başvurusunda karşılığı yoktur.
16. Yeterli ve geçerli seyahat sağlık sigortasına sahip olduğunuzun kanıtı sunulmadı. Vize Kodu m.15/3 asgari teminatı 30.000 avro olarak belirliyor ve sigortanın kalışın tamamını kapsamasını istiyor — konsolosluğun takdirine bırakılmış bir eşik değil.
17. Vizenin geri alınması, vize sahibinin kendi talebi üzerine yapıldı. Bu bir red değil. Vize Kodu m.34/3'e göre kişinin kendi talebiyle geri alma hâli ve m.34/7 uyarınca tek istisna: bu durumda itiraz hakkı doğmuyor.

İtiraz hakkı mevzuatta yazılı. Vize Kodu m.32/3: vizesi reddedilen başvuru sahiplerinin itiraz hakkı vardır. İptal ve geri alma kararları için aynı hak m.34/7'de tekrarlanıyor — tek istisna, vizenin kişinin kendi talebiyle geri alınması.

Ama aynı madde bir şeyi daha söylüyor ve bu sayfanın var olma sebebi o: itiraz, nihai kararı veren üye devlete karşı ve o üye devletin ulusal hukukuna göre yürütülür. Yani mercii, usulü ve süreyi Vize Kodu değil, kararı veren ülkenin kendi hukuku belirliyor. Bir ülkede idari bir üst mercie, başka bir ülkede doğrudan bir mahkemeye gidilebilir; süreler de aynı değildir.

Bu bilginin doğrulanabilir tek adresi elinizdeki karardır. m.32/3 üye devletlere, itiraz usulüne ilişkin bilgiyi Ek VI'da belirtildiği biçimde başvuru sahibine verme yükümlülüğü getiriyor — ve Ek VI'daki form, itiraz bölümünde şu dört alanı taşımak zorunda:

• itiraza ilişkin kuralların dayandığı ulusal mevzuat göndermesi,
• itirazın yapılacağı yetkili merci ve iletişim bilgileri,
• izlenecek usule ilişkin bilginin bulunabileceği adres,
• itirazın içinde yapılması gereken süre.

Kararınızda bu alanlar boş bırakılmışsa ya da form hiç ulaşmamışsa, sorulacak yer kararı veren temsilciliktir; başvuru merkezi bu bilgiyi üretmez. Vize Kodu m.43/4, başvuruların incelenmesinin ve karara bağlanmasının yalnız konsolosluk tarafından yapılacağını söylüyor.

İtiraz, verilmiş bir kararın hukuka uygunluğunu tartışır. Yeniden başvuru ise yeni bir dosyadır: yeni harç, yeni randevu, yeniden değerlendirme. İkisi birbirinin alternatifi değil, farklı iki yol — ve hangisinin sizin durumunuza uyduğu bu sayfanın söyleyebileceği bir şey değil.

Yeniden başvuru hakkında mevzuatta doğrulanabilir tek ve önemli hüküm şu: Vize Kodu m.21/9, daha önce alınmış bir red kararının yeni bir başvurunun otomatik olarak reddedilmesine yol açmayacağını ve yeni başvurunun mevcut tüm bilgiler temelinde değerlendirileceğini söylüyor. Bu bir sonuç vaadi değil, bir usul kuralı: geçmiş red tek başına yeni kararı belirlemez.

Kararınızda işaretli kutu, dosyanın hangi unsurunun karşılıksız kaldığını gösterir. Aynı dosyayı aynı içerikle tekrar sunmak o unsuru değiştirmez; neyin değişebileceği ise kutudan kutuya farklıdır ve bazı kutular (6, 7, 8, 9) dosyanın içeriğiyle hiç ilgili değildir.

Yeniden başvuruda değişmeyen üç şey var: m.5 yine ana varış ülkesini, m.6 yine ikametgâha bağlı temsilciliği belirler ve m.23 karar süresi kural olarak yine 15 takvim günüdür. Biyometrik veri için bir kolaylık var: m.13/3, daha önce alınmış parmak izinin 59 ay içindeki başvurularda yeniden kullanılabilmesine imkân tanıyor.

Sonuç sözü veren aracılar

Vize Kodu m.4/1 başvuruların konsolosluklar tarafından incelenip karara bağlanacağını söylüyor; m.4/1a bir üye devletin bu işi kendi merkezî makamlarına bırakabilmesine izin veriyor. İki hâlde de karar devletin kendi makamında. Nitekim m.43/4, inceleme, mülakat, karar ve vize etiketinin basılmasının yalnız konsolosluk tarafından yapılacağını ayrıca yazıyor. Dış hizmet sağlayıcılarının (başvuru merkezlerinin) yapabileceği işler m.43/6'da tek tek sayılıyor ve karar o listede yok.

Bu, sonucu etkileyeceğini söyleyen bir hizmetin mevzuatta karşılığı olmadığı anlamına gelir. Ödenen bir bedelin kararı değiştirdiğini ileri süren bir teklif, kimseye verilmemiş bir yetkiyi iddia ediyor demektir. Bu sitede randevu ya da onay hizmeti satılmıyor ve satan üçüncü taraflara yönlendirme yapılmıyor.

Belgeyi "güçlendirmek"

Reddedilmiş bir dosyayı gerçeğe aykırı belgeyle tamamlamak, üç ayrı hükmün birden kapsamına giriyor:

• Red sebebi. Sahte seyahat belgesi m.32/1(a)(i); destekleyici belgelerin gerçekliği hakkında makul şüphe ise m.32/1(b) — yani formdaki 1 ve 12 numaralı kutular.
• Vize alınsa bile iptal. m.34/1, verilme koşullarının o an sağlanmadığı sonradan anlaşılan vizenin iptal edileceğini, özellikle hileyle alındığına dair ciddi sebepler varsa bunun geçerli olduğunu söylüyor.
• Ceza sorumluluğu. Belgede sahtecilik Türk Ceza Kanunu'nda ayrı bir suç: özel belgede sahtecilik m.207/1'de bir yıldan üç yıla kadar, resmî belgede sahtecilik m.204/1'de iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Hangi maddenin uygulanacağı belgenin niteliğine göre değişir ve bu sitede böyle bir değerlendirme yapılmıyor.

Randevusu erken açılan ülkeye başvurmak

Red sonrası acele, sık yapılan bir hatayı da beraberinde getiriyor: randevusu daha erken bulunan başka bir ülkeye başvurmak. Vize Kodu m.5 yetkili üye devleti ana varış ülkesine göre belirliyor; yetkisiz bir temsilciliğe yapılan başvuru bu yüzden kabul edilemez sayılabilir ve harç yine ödenmiş olur.