Metodoloji

1. Kaynak

Tek istatistik kaynağımız Avrupa Komisyonu Göç ve İçişleri Genel Müdürlüğü'nün (DG HOME) yayımladığı konsolosluk seviyesinde Schengen vize istatistikleri. Veri her Schengen üyesinin her konsolosluğu için yıllık olarak yayımlanıyor; biz 2009–2025 arası 17 yılın tamamını indirdik ve Türkiye'deki konsoloslukların satırlarını (714 satır) siteye taşıdık.

Ham XLSX dosyaları depoya olduğu gibi kaydedildi ve her birinin sha256 özeti alındı (aşağıdaki tablo). Kaynak adres bir gün değişse veya kaybolsa bile, yayındaki her sayının hangi dosyadan türediği kanıtlanabilir kalıyor. Kazıma (scraping) yapılmıyor; dosyalar Komisyon'un kendi indirme adreslerinden alındı.

2. Red oranını neden kendimiz hesaplamıyoruz

Komisyon'un 2013 ve sonrası için kullandığı formül:

red oranı = verilmeyen ÷ (verilen + LTV + verilmeyen)

Payda karara bağlanan başvurulardır, toplam başvuru değil. Bir yılda yapılan her başvuru o yıl karara bağlanmaz; aralıkta yapılan başvuru ocakta sonuçlanır. Aradaki fark küçük görünür ama oranı sistematik olarak kaydırır.

Somut örnek — Belçika'nın İstanbul konsolosluğu, 2022: 7.211 başvuru; bunun 4.230'u verilen, 5'i LTV, 2.566'sı verilmeyen. Payda bu üçünün toplamı: 4.230 + 5 + 2.566 = 6.801. Komisyon %37,7 yayımlıyor (2.566 ÷ 6.801). Kalan 410 başvuru o yıl karara bağlanmamış ve paydaya girmiyor; paydayı "başvuru" alsaydık %35,6 (2.566 ÷ 7.211) bulurduk. İki puanlık bu fark, resmî kaynakla çelişen bir sayı demek — ve resmî kaynakla çelişen tek bir yüzde, bir veri sitesinin güvenilirlik iddiasını tek hamlede bitirir.

LTV'yi (yalnız bir ülkede geçerli, sınırlı bölgesel geçerli vize) paydadan düşürmek de aynı hatanın küçük bir sürümü: 2.566 ÷ 6.796 = %37,8 verir ve Komisyon'un yayımladığı sayıyı 0,1 puan kaçırır. LTV bir vizedir ve karara bağlanmış bir başvurudur.

Bu yüzden site katmanı oranı hiçbir yerde hesaplamaz; veritabanındaki not_issued_rate sütunu olduğu gibi taşınır.

Kendi hesapladığımız sayılar

Komisyon oranı yalnız konsolosluk seviyesinde yayımlıyor. "Almanya'nın Türkiye geneli" ya da "tüm konsolosluklar" gibi bir toplam oran yayımlanmıyor — yani taşıyacak bir sayı yok. Bu toplamları biz hesaplıyoruz ve şu üç kuralla:

• Komisyon'un kendi paydası kullanılır (verilen + LTV + verilmeyen).
• Ağırlıklandırma karara bağlanan başvuru sayısına göre yapılır — yani oranın kendi paydasıyla, başvuru toplamıyla değil. Oranların basit ortalaması alınmaz: 500 kararlık bir konsoloslukla 126.549 kararlık birini eşit saymak, küçük konsoloslukların gürültüsünü ülke ortalaması diye sunardı.
• Sonuç sayfada "VizeKarnesi hesabı" etiketiyle gösterilir, yayımlanmış bir oranmış gibi sunulmaz.

3. Eşikler

Bir yüzde, arkasındaki sayı bilinmeden okunamaz. Bu yüzden n sütunu hiçbir görünümde gizlenemez ve şu eşikler uygulanır:

• n < 100 → yüzde gösterilmez, ham sayı yazılır. 40 karardan 10'u için "%25" yazmak, 100.000 karardan gelen bir %25 ile aynı görünürlükte olurdu.
• 100 ≤ n < 500 → ayrı "düşük hacimli" bloğunda gösterilir, ana tabloya alınmaz.
• n ≥ 500 → ana tabloda.
• n < 2.000 → Wilson %95 güven aralığı tabloda zorunlu olarak gösterilir.

Bu son eşik yalnız gösterimi yönetir. Aralık her satır için hesaplanır ve kademe kararında her satırda kullanılır; n büyükken ± sütunu boş bırakılıyor, çünkü orada aralık 0,1–0,3 puan mertebesinde ve sütunu doldurmak tabloyu kalabalıklaştırmaktan başka bir şey yapmıyor. Kademe ise kalabalıklaşmıyor: aralığı %10 sınırının iki yanında duran bir konsolosluk (örneğin %9,8, aralık %9,49–10,08) n'i ne olursa olsun hem "Düşük" hem "Orta" rozetiyle gösteriliyor.

Aralık ne demek, ne demek değil. DG HOME verisi tam sayımdır, bir örneklem değil — yani "gerçek oran belki başkadır" demiyoruz. Aralık, aynı koşullar altında bu büyüklükte bir başvuru kümesinde beklenecek sayısal dalgalanmayı gösterir. Başvuran profilindeki farkı ölçmez. Wald yerine Wilson kullanılıyor: küçük n ve uçlara yakın oranlarda Wald aralığı 0'ın altına taşıyor ve %4,7'lik bir red oranı için "−%0,3" gibi anlamsız bir alt sınır üretiyor.

Sıra numarası değil kademe

Düşük: %10'un altı · Orta: %10–20 · Yüksek: %20–30 · Çok yüksek: %30'un üstü.

Sıra numarası vermiyoruz. 14. ile 15. sıra arasındaki fark çoğu zaman sayısal dalgalanma kadarken, sıra numarası onu anlamlı bir fark gibi okutur. Bir konsolosluğun güven aralığı kademe sınırını aşıyorsa, iki kademede birden gösterilir.

Birleşik bir "kolaylık skoru" endeksi üretmiyoruz. Red oranı, işlem süresi, ücret ve randevu erişilebilirliğini tek sayıya ezmek, ağırlıkların keyfî seçildiği ve sonucun o keyfî seçime bağlı olduğu bir sıralama üretirdi. Ayrıca zaten seçemediğiniz bir şey için "en kolay" listesi yapmak yanıltıcı olurdu.

Trend oku kullanmıyoruz: yön okları gürültüyü eğilim gibi okutuyor.

4. İki rejim kırılması

2009–2012 ile 2013–2025 karşılaştırılamaz

İki ayrı kırılma var, ikisi de kaynağın kendisinden geliyor:

• Kapsam. 2013 öncesinde yayımlanan red oranı havaalanı transit (A) ve B vizelerini de kapsıyordu; 2013'ten itibaren yalnız tekdüze (C) vizeleri kapsıyor.
• Payda. 2013 öncesinde payda toplam başvuruydu; sonrasında karara bağlanan başvurular.

Ayrıca 2009–2010'da tekdüze vizeye özel "verilmeyen" sütunu hiç yayımlanmamış. O iki yıl boş bırakıldı; başka sütunlardan türetilmedi. Türetilmiş bir sayıyı yayımlanmış gibi göstermek, kaynağın söylemediği bir şeyi ona söyletmek olurdu.

Sonuç: 17 yıllık tek bir çizgi çizmek, 2012/2013 arasında gerçekte olmayan bir sıçrama gösterirdi. Bu yüzden ülke sayfalarında iki ayrı grafik var ve tam tabloda her satırın kapsamı ile paydası ayrı sütunlarda yazıyor. Pazarlama dilimizde de "17 yıllık kesintisiz veri" demiyoruz: 2009'dan bu yana veri; kesintisiz karşılaştırılabilir seri 2013–2025.

2020–2021: oran gösterilmiyor

Pandemi döneminde başvuru sayısı ve başvuran profili birlikte çöktü. Seyahat kısıtlıyken başvuranlar, olağan yıllardaki başvuranlarla aynı küme değil; oranın paydası da kapsamı da anlamını yitirdi. Bu yıllarda yalnız sayı gösteriyoruz, oran değil. Grafiklerde bu yıllar gölgeli bant olarak işaretli ve trend çizgisi orada kesiliyor.

Toparlanma daima 2019'a göre ifade ediliyor. "2021'e göre üç katına çıktı" teknik olarak doğru ama yanıltıcı: taban zaten çökmüştü.

5. Karıştırıcı değişkenler

Bir konsolosluğun red oranı yüksekse, bu o konsolosluğun daha sert olduğu anlamına gelmez. Oranı, konsolosluğun tutumundan bağımsız olarak kaydıran en az altı etken var:

• Başvuran profili. Aynı şehirde bile konsolosluklara gelen başvuru kümesi farklı: seyahat amacı, gelir düzeyi, önceki vize geçmişi.
• Ön eleme. Bazı konsolosluklar veya aracı kurumlar, eksik dosyayı başvuruya dönüştürmeden geri çeviriyor. Bu, reddi istatistiğe hiç girmeden eler ve oranı düşürür.
• Vize tipi karması. Tek girişli turistik başvuruyla çoklu giriş talebi aynı kararı gerektirmiyor.
• Temsil anlaşmaları. Bir Schengen ülkesi, başka bir ülkenin konsolosluğu adına başvuru alabiliyor; karar bir devletin satırında görünürken uygulama başka bir devletin pratiğini yansıtabiliyor.
• Şehir etkisi (Simpson paradoksu). Bir şehirdeki tüm konsolosluklar birden düşük ya da yüksek oran gösteriyorsa, farkın büyük kısmı şehirle (yani başvuran havuzuyla) açıklanıyor olabilir, konsolosluğun tutumuyla değil.
• Yıl içi kohort kayması. Aralık başvurusunun ocakta sonuçlanması, satırlarda "karara bağlanmamış" artık üretiyor. Bu olağandır, hata değildir.

Bu yüzden "şu konsolosluk daha sert" türü bir sonucu yayımlamıyoruz. Şehir etkisiyle konsolosluk etkisini ayrıştıran bir analiz yapılacak olursa, yayımlanabilmesi için önceden koyduğumuz eşik şu: fark son beş yılın en az dördünde aynı yönde ve en az 5 puan olmalı.

Bu taramayı otomatik olarak yapmıyoruz; eşik bir yayımlama önkoşulu, çalışan bir ölçüt değil. Bugün sitede bu türde bir karşılaştırma yayımlanmıyor — ne "eşiği geçti" ne "geçmedi" diyoruz. Böyle bir bulgu yayımlandığı gün, farkın hangi iki büyüklük arasında ölçüldüğü de bulgunun yanında yazacak.

6. Aracı kurum ile konsolosluk kararı ayrıdır

Bu, sitedeki en sık karıştırılan ayrım. iDATA, VFS Global ve BLS International gibi aracı kurumlar başvuru merkezidir: evrak alır, biyometrik veri toplar, dosyayı konsolosluğa iletir. Vize kararını vermezler ve karara etki edemezler.

• Bir başvuru merkezinin ücretini ödemek, premium hizmet almak veya prime time seçmek vize sonucunu etkilemez.
• İstatistiklerdeki red oranları konsolosluklara aittir, başvuru merkezlerine değil. "iDATA'nın red oranı" diye bir şey yoktur.
• Başvuru merkezinin bulunduğu şehir, kararı veren konsolosluğun şehriyle aynı olmak zorunda değildir.

7. Yetki alanı verisi

"Hangi ilden hangi temsilciliğe başvurulur" eşlemesi, her ülke için o ülkenin kendi resmî sayfasından tek tek toplandı. Üçüncü taraf listeleri kullanılmadı ve haritadan il okunmadı. Her ülke dosyası hangi adresten, hangi tarihte alındığını taşıyor ve sayfada görünüyor.

Bunun neden önemli olduğunun somut kanıtı İtalya: yetki alanları 2018'de değişmiş (konsolosluğun kendi "circoscrizioni consolari" duyurusu). İnternette dolaşan daha eski üçüncü taraf listeleri bu yüzden hâlâ yanlış — ve o listeye bakan biri yanlış temsilciliğe başvurur.

Üç güven düzeyi, sayfada görünür

• Doğrulandı — birincil kaynakta açık il listesi var ve 81 ilin tamamını tekrarsız kapsıyor.
• Kısmen doğrulandı — liste var ama kaynak kendi içinde çelişkili. İspanya bunun canlı örneği: resmî sayfa Tekirdağ'ı hem Ankara hem İstanbul listesinde gösteriyor, Malatya ve Şırnak ise hiçbir listede yok. Bu üç il için doğru merci sayfadan okunamıyor ve tahmin edilmedi; sayfada da böyle yazıyor.
• Yayımlanmamış — kaynakta il listesi yok. Fransa yetki alanını yalnız harita olarak veriyor; Hollanda il düzeyinde bir kural yayımlamıyor. Bu ülkeler için hiçbir eşleme üretilmedi.

🔑 "Liste yayımlanmamış" ile "kısıt yok" aynı şey değildir. Veri modelinde bu ayrım tip düzeyinde korunuyor: doğrulanamayan alan null, boş dizi değil. Boş diziye düşürmek, kullanıcıya merkezi serbestçe seçebileceği izlenimi verirdi; oysa başvuruda ikamet belgesi istenebiliyor.

Yetkili temsilcilik ülkeden ülkeye değişiyor

Veri toplandıktan sonra çıkan en önemli bulgu: 81 ilin 81'inde yetkili temsilcilik gidilecek ülkeye göre değişiyor. Yani "senin konsolosluğun" diye tek bir cevap yok; soru ancak il ve ülke birlikte sorulduğunda cevaplanabilir.

Doğrulanmış örnekler: İzmir'de oturan biri İspanya vizesi için İzmir'e değil İstanbul'a bağlı; Konya ve Adana İtalya için Ankara değil İzmir; Eskişehir Almanya için İstanbul ama diğer ülkelerde Ankara.

Bunun ürün tarafındaki sonucu şu: yalnız il soran bir yetki alanı sorgusu, illerin yarısında sessizce yanlış cevap verir. Bu yüzden sorguda ülke seçimi opsiyonel değil zorunlu.

Yetki alanı türü

İki farklı şey aynı biçimde görünüyor ve karıştırılırsa kullanıcı yanlış yere gider: bazı kaynaklar kararı hangi mercinin vereceğini(konsolosluk hizmet bölgesi), bazıları ise evrakın hangi merkeze teslim edileceğini tarif ediyor. Her ülke dosyası hangisi olduğunu taşıyor ve sayfada ayrıca belirtiliyor.

Ayrıca başvuru merkezi kümesi ülkeden ülkeye değişiyor: aynı kurum bir ülke için 4, başka bir ülke için 9 merkez kullanabiliyor. Bu yüzden "bu kurumun Türkiye'de N merkezi var" cümlesini kurmuyoruz — ülke seçilmeden o sayının doğrusu yok.

8. Bilinen sınırlamalar

• Kaynak dosyalarda tespit edilen anomaliler nulla çevrildi ve listelendi (örneğin 2010'da Norveç/Vilnius satırında negatif red oranı, 2013'te bazı İspanya konsolosluklarında negatif "verilen vize"). Bu satırlar için oran gösterilmiyor.
• Veri yıllıktır. Yıl içi mevsimsellik (yaz pikinde oranların yükselmesi gibi) bu veriden okunamaz.
• Veri vize tipi kırılımı vermez. Turistik, ticari ve aile ziyareti başvuruları aynı satırdadır.
• Red gerekçeleri yayımlanmıyor. Hangi maddeye dayanılarak reddedildiği bu veri setinde yok.
• Ulusal (D tipi) vizeler kapsam dışıdır; veri yalnız kısa süreli tekdüze (C) vizeleri kapsar.
• İşlem süreleri bu veri setinde yok. Sitede işlem süresi iddiası bulunmuyor.
• Ücret tarifeleri yalnız birincil kaynaktan (kurumun kendi sayfasından) doğrulandığında yayımlanır. Doğrulanmamış tarifeler için sayfada tablo yerine bunu söyleyen bir not vardır.

9. Güncelleme ritmi

DG HOME verisi yılda bir kez yayımlanıyor (genellikle ilkbaharda). Yeni yıl çıktığında boru hattı yeniden çalıştırılıyor ve tüm seri yeniden üretiliyor — geçmiş yıllar da, çünkü Komisyon geriye dönük düzeltme yapabiliyor. Ücret tarifeleri değişiklik fark edildikçe güncelleniyor ve her tarifenin yürürlük tarihi sayfada yazıyor.

Sayfalardaki "güncelleme" tarihi, verinin tarihidir; sitenin en son ne zaman derlendiği değil. Her build'de "bugün" yazan bir tarih, tazelik iddiasını değersizleştirir.